قديم چه جوري تنظيم ميكردند؟

شروع موضوع توسط amir-roli ‏16/1/11 در انجمن آرشیو مطالب قدیمی

تاپیک قديم چه جوري تنظيم ميكردند؟ تالار آرشیو مطالب قدیمی در persian-music.org.

  1. amir-roli

    amir-roli عضو سایت

    تاریخ عضویت:
    ‏28/5/10
    ارسال ها:
    627
    محل سکونت:
    مشهد
    امتیازات:
    +64 / 0 / -1
    نرم افزار:
    adobeaudition, flstudio, soundforge
    سلام به اساتيد محترم و دوستان.
    يه سوالي واسم پيش اومده:
    الان بخش زيادي از كار موزيك بر عهده كامپيوتر هستش.از سكوئنس گرفته تا ميكس و مستر.
    اما قديم كه كامپيوتري نبوده چه جوري ميكس ميكردند؟؟؟از افكتهاي سخت افزاري استفاده ميكردند؟؟؟:smile (9):
     
  2. thevoice

    thevoice عضو سایت هنرمند

    تاریخ عضویت:
    ‏5/11/10
    ارسال ها:
    213
    جنسیت:
    مرد
    محل سکونت:
    lorestan.azna
    امتیازات:
    +111 / 0 / -0
    نرم افزار:
    flstudio, reason
    قدیم با دستگاه های آنالوگ نواری تنظیم می کردند اما شادمهر توی یکی از مصاحبه هاش گفت که با کیبورد تنظیم می کرد
     
  3. Fate changed

    Fate changed Banned

    تاریخ عضویت:
    ‏1/8/10
    ارسال ها:
    724
    محل سکونت:
    esf
    امتیازات:
    +49 / 0 / -0
    نرم افزار:
    cubase
    این سوال خیلی ها میتونه باشه، سوال منم هست...

    استاد پایگان، امید جان...
     
  4. tarianism

    tarianism عضو سایت

    تاریخ عضویت:
    ‏15/1/11
    ارسال ها:
    11
    محل سکونت:
    سهروردی
    امتیازات:
    +1 / 0 / -0
    نرم افزار:
    سیستم ها انالوگ بودن و اونو در نواری ضبط میکردن و اگه احیانا اشتباهی در نوازنده یا خواننده صورت میگرفت نوار رو میبریدن ودوباره به هم وصل میکردن.البته بگم هزینه اهنگ خوندن اون زمان خیلی زیاد بود واسه همین هر کسی نمیرفت بخونه و به قول معروف این کاره هاش میرفتن.ولی چند وقت پیش یکی از دوستام میگفت تو جمهوری هنوز یک استودیو انالوگ هست که کار ضبطم میکنه و البته کمتر کسی میره و صاحبشم یک پیر مردیه که خیلی سال تو این کاره
     
  5. Ramtin Shabanian

    Ramtin Shabanian مدیر تالار آهنگسازی تیم مدیریت مدیر تالار

    تاریخ عضویت:
    ‏11/4/10
    ارسال ها:
    1,865
    جنسیت:
    مرد
    شغل :
    Music producer
    محل سکونت:
    G Studio
    امتیازات:
    +2,092 / 3 / -3
    اصولا سیستم و نظام ساخت موزیک به روش سکونس از کیبرد های الکترنیک شروع شد.
    و در اولین بار ها با کیبرد هایی که قابلیت رو داسشتند این کار رو انجام میداند.
     
    • خوشم اومد خوشم اومد x 1
  6. Rasoul_khoshnevis

    Rasoul_khoshnevis عضو سایت

    تاریخ عضویت:
    ‏8/2/10
    ارسال ها:
    295
    محل سکونت:
    تهران
    امتیازات:
    +22 / 0 / -0
    نرم افزار:
    cubase, flstudio, reason
    جالبه این سوال هم برای من پیش اومده به خصوص وقتی آهنگ های قدیمی گوش میدم و لذت میبرم این سوال برای من پیش میاد اون زمان با کمترین امکانات به قول امروزی ها چه موزیک تاپیه!!:smile (57):

    ولی تا اونجایی که حدس میزنم موزیک به صورت اجرای زنده ضبط میشده و چیزی به نام میکس و مسترینگ به این شکل نبود یه تنظیم خیلی ساده در حد اکولایزر یا ریورب اونم با میکسر دستگاه نه سیستم البته حدس میزنم . ولی هرچی بوده کار خیلی خیلی دشواری بوده .
    منتظر پاسخ بزرگتر ها هستــــــــیم.
     
  7. Ramtin Shabanian

    Ramtin Shabanian مدیر تالار آهنگسازی تیم مدیریت مدیر تالار

    تاریخ عضویت:
    ‏11/4/10
    ارسال ها:
    1,865
    جنسیت:
    مرد
    شغل :
    Music producer
    محل سکونت:
    G Studio
    امتیازات:
    +2,092 / 3 / -3
    بله گفتم که شروع زمان سکونس با کیبورد بوده

    ولی قبل از اون تموم کار ها زنده رکورد میشده و چیزی هم به نام میکس مستر نبوده. (البته این مال خیلی وقت پیش میشه قبل از دوره شروع موسیقی به روش سکونس)
     
    • خوشم اومد خوشم اومد x 1
  8. Masoud-A

    Masoud-A عضو سایت

    تاریخ عضویت:
    ‏8/11/09
    ارسال ها:
    668
    محل سکونت:
    ایران
    امتیازات:
    +280 / 1 / -1
    نرم افزار:
    flstudio, logic, nuendo
    در گذشته ضبط به صورت آنالوگ انجام میشده !
    ابتدایی ترین دستگاه های ضبط دارای دو ورودی بوده اند ، به این ترتیب در هنگام ضبط یک موسیقی تمام نوازندگان باید با هم شروع به نواختن می کردند و در هنگام ضبط باید ، آهنگساز ، خواننده و تنظیم کننده هم حضور داشتند.
    در خاطرات یکی از خواننده ها خوندم که یادم نیست کی بود اما فکر می کنم مرحوم افشین مقدم بودند که نوشته بودن اگر جایی در کار اشتباهی رخ میداد باید ضبط رو دوباره آغاز می کردیم.
    پس کار بسیار سختی بوده و تبحر نوازنده ها بسیار مهم بوده.

    دوره ی بعدی دستگاه های ضبط هم به صورت مالتی تراک آنالوگ در اومدند که اولین نسل ضبط مالتی ترک دارای 8 ورودی بوده و در این روش که جدید هم بود ، ضبط مالتی تراک آغاز شد - یعنی ضبط سازها به صورت جداگانه و مجزا ازهم ! در ایران اولین شخصی که موسیقیهاش رو به این روش ضبط کرد آقای واروژان بودند - برای همین به ایشون میگن آغازگر تنظیم نوین ایران.

    و رفته رفته تجهیزات پیشرفت کرد تا دوره ی ما...

    در مورد میکس و مستر و اینها زیاد اطلاعی ندارم که چی بوده و چیکار می کردند اما تا اونجا که میدونم ، همزمان با ورود دستگاه های ضبط مالتی تراک آنالوگ ، اولین نسل کامپرسورها نیز روانه ی بازار شدند.

    موفق باشید.
     
    • خوشم اومد خوشم اومد x 2
  9. amir-roli

    amir-roli عضو سایت

    تاریخ عضویت:
    ‏28/5/10
    ارسال ها:
    627
    محل سکونت:
    مشهد
    امتیازات:
    +64 / 0 / -1
    نرم افزار:
    adobeaudition, flstudio, soundforge
    ممنون از دوستان و راهنمايي هاي خوبشون.اما يه سوال ديگه:
    همه همزمان اجرا ميكردند،يعني هيچ افكتي روي صدا ها اعمال نميشده؟اپس صدا ها بايد كاملا به صورت خام باشن توي اهنگها اما اينطور نيس!!!به كل اهنگ افكت ميدادن؟؟؟يعني همون مستر خودمون؟؟؟
     
  10. Masoud-A

    Masoud-A عضو سایت

    تاریخ عضویت:
    ‏8/11/09
    ارسال ها:
    668
    محل سکونت:
    ایران
    امتیازات:
    +280 / 1 / -1
    نرم افزار:
    flstudio, logic, nuendo
    دوست عزیز باید دید منظور شما ضبط موسیقی در چه تاریخی هست ؟
    اگر منظورتون موسیقی ایران هست ، فکر می کنم از سال 40 به بعد ضبط موسیقی به ایران اومد و اولین تجهیزات صدابرداری در همون سالها وارد کشور شده - حالا این تجهیزات فقط یک دستگاه ضبط و پخش و یک میکسر بوده و بس !
    فکر می کنم از سال 50 به بعد تجهیزات مالتی ترک وارد کشور میشه و همزمان با اون کامپرسور هم وارد میشه و کامپرسور مسلماً نکات و شیوه های جدیدی همراه خودش آورده.

    حالا اگر منظور شما موسیقی های دهه ی چهل ایران هست ، فکر میکنم توی اون زمان همه ی نوازنده ها با هم می نواختند و کار و ضبط میکردند و بس و دستگاه دیگه ای هم وجود نداشته یا اگر داشته مطمئناً در ایران نبوده.
    اگر منظورتون موسیقی های دهه ی پنجاه به بعد هست ، توی این زمان رفته رفته تجهیزات جدیدتر به بازار میان و ممکنه که در اون زمان تجهیزات دیگری هم وجود داشته که امکان پردازش های مختلف روی صدا رو فراهم میکرده ، خب به هرحال ضبط مالتی تراک خیلی موثر بوده.
    البته من زیاد اطلاعات خاصی در این موارد ندارم.
    موفق باشید.
     
    • خوشم اومد خوشم اومد x 2
  11. Behrouz Paygan

    Behrouz Paygan Gold User

    تاریخ عضویت:
    ‏16/11/09
    ارسال ها:
    1,485
    جنسیت:
    مرد
    محل سکونت:
    Toronto
    امتیازات:
    +1,065 / 0 / -1
    نرم افزار:
    cubase, logic, protools
    این موضوع موضوع بسیار مفصلی هست و پست های مسعود احمدی عزیز کاملا گویای این مطلب هست اما اگر اطلاعات کلاسه شده و مفصل رو میخواید داشته باشید کتاب زیر رو تهیه کنید و مطالعه بفرمایید:

    تاریخ تحول ضبط موسیقی در ایران

    نویسنده : دکتر ساسان سپنتا

    انتشارات : ماهور
     
    • خوشم اومد خوشم اومد x 2
  12. Omid-Mohebbi

    Omid-Mohebbi تیم مدیریت مدیر کل

    تاریخ عضویت:
    ‏29/5/09
    ارسال ها:
    7,744
    جنسیت:
    مرد
    محل سکونت:
    بندرعباس
    امتیازات:
    +7,799 / 2 / -6
    نرم افزار:
    cubase, sonar
    ممنونم از بهروز و مسعود عزیز.
    بله بحث طولانی خواهد بود.
    قبلا ها که امکانات رکورد مولتی ترک نبود معمولا همه با هم اجرا میکردن.
    میتونید توی کارهای قدیمی بشنوید که صداهای سازها همه در هم هستن و مثلا یه دیلی که به خواننده داده شده روی درامز هم تاثیر گذاشته و شنیده میشه.
    با ورود سیستمهای مولتی ترک 8 کانال نواری بحث عوض شد. نوارهای به عرض بیشتر که امکان رکورد 8 ترک رو داشتن. ( فکر کنم یکی از پیشگامان این کار استودیو پاپ بوده باشه دوستان اگه اشتباه میکنم اصلاح بفرمایند )
    اما باز هم این 8 کانال محدود بود و فقط میتونست درامز رو شامل بشه.
    پس اگه بر فرض اول درامز رو رکورد میکردن و 8 ترک نوار رو اشغال میکرد اون نوار رو اصطلاحا پینگ پونگ یا بانس میکردن به یه ترک... اون رو روی یه نوار دیگه میزدن که یک ترک از 8 تای نوار دوم رو میگرفت و 7 ترک دیگه خالی بود. و همینطور ترکهای دیگه رو میگرفتن و بانس میشد و الی آخر.
    در واقع اگه خوب بررسی کنیم میبینیم میکس کار هم به دلیل محدودیت در حین کار انجام میشده.
    با ساخته شده استاندارد میدی در دهه 90 و مشخص شده قراردادها به عنوان زبان سازهای موسیقی بین شرکتهای تولید کننده انقلابی در صنعت موسیقی الکترونیک پیش اومد که ناگفته نماند به همت و پیشنهاد شرکت رولند بوده که اولین اینترفیسهای میدی رو هم رولند اختراع کرده ( mpu401 که هنوز اینترفیس نرم افزاری اون در قالب پورت جویستیک روی کارتهای صدای قدیمی و انبود دیده میشه ) که فقط نت رو میفرستاد. و این قرارداد جهانی شامل یه بانک 128 تایی دیتا میشد که بعدا ارتقا پیدا کرد.
    و شرکت آکایی هم سمپل رو اختراع کرد. و بر مبنای اون هم اشتنبرگ vst
    برگردیم به بحث ( هر چند موضوع اختراع میدی باعث انقلابی در سینک شدن کیبوردها به هم و سایر تجهیزات اولیه موسیقی دیجیتال بوده )
    کم کم نرم افزارهای نت نویسی هم که در زمان خودش انقلابی در پارت نویسی انجام دادن هم وارد این چرخه شدن. و کیبوردهایی که امکان سکوئنس رو در 8 و بعدش هم 16 ترک و در حال حاضر تا 32 و 48 داشتن.
    کلاس های کیبوردها به کلاسهای مختلفی تقسیم شدن A و B و C
    با ورود اولین کیبوردهای دارای قابلیت سکوئنس مثل korg و GEM به ایران تنظیم کننده ها دستشون باز تر شد.یه ارکستر الکترونیک رو هر چند با صدای به مراتب ضعیف تر از سازهای زنده. اما کم کم درامز زنده جای خودش و سختی های رکورد اون به درامز الکترونیک این کیبوردها داد.
    برای مثال کار از کرخه تا راین رو با کیبورد korg o1wpro اجرا شده. و کم کم هم همینطور ادامه پیدا کرد. تا وارد شدن سیستم vst و الی اخر.
    نرم افزارهای نت نویسی اولیه هم مجهز شدن به استودیو ضبط صدا .. مثال اولیه اون cool edit با ترکهای محدود و یا cake walk pro audio با 256 ترک صوتی که این اواخر پر طرفدار ترین نرم افزار در همه ایران و استودیوها بوده و همه قدیمی تر ها با اون آشنا هستن. که بعدها تبدیل شده به ورژنی به نام سونار
    ورژنهای اولیه کیوبیس ونئوندو هم کم کم وارد شدن و با ورژن 3 که مدتها بهترین بودند به اوج خودشون رسیدن . که البته سیر تکاملی اونها چند سالیه که به سرعت در حال رشد هستش. این بین شرکتها دیگه هم بیکار ننشستن در ماه می 2003 شرکت بزرگ ادوب که بزرگترین در کار تصویر و عکس بود نرم افزار و بیس و الگوریتم اولیه برنامه کول ادیت رو خرید و با تغییرات اساسی روی اون از جمله افزایش ترکها تا 128 و سایر امکانات دیگه اون رو به نام ادوب ائودیتشن 1 وارد بازار کرد.
    در مورد برنامه های دیگه مثل پروتولز و استودیو وان و امثالهم هم که همه اطلاعات داریم.
    البته شرکتهای بزرگ دیگه هم هستن که در موردشون و تاریخچه شون اطلاعات کافی ندارم.
     
    • خوشم اومد خوشم اومد x 3
  13. Shabahang

    Shabahang عضو سایت

    تاریخ عضویت:
    ‏3/4/10
    ارسال ها:
    282
    محل سکونت:
    تهران
    امتیازات:
    +107 / 1 / -0
    نرم افزار:
    flstudio, protools, wavelab
    من یکم جدیدتر رو توضیح میدم ،
    اواخر دهه 40 بود که دستگاه هایی که به نام پانچ شناخته میشدند ، وارد ایران شدند ..... بطوری که میکسر های آنالوگ صدارو میگرفتند و قابلیت انواع اکولایز رو داشتن ، جالبه بدونید که ریورب و دیلی و کامپرسور هم بصورت سخت افزاری یه همین شکلی که ما استفاده میکنیم ، اما بدون پریسِت و آنالوگ وجود داشتن ....
    قابلیت این که هر لاین هم بتونه افکت خودش رو داشته باشه وجود داشته ....
    مسئله اینه که پانچ قابلیت برگشت رو داشته اما فقط برای ضبط دو لاین استریو ، یعنی یک لاین استریو برای ارکستر و یک لاین هم برای وکال ، اما ارکسترهایی که با هم تمرین بیشتری داشتند با خواننده بصورت یکجا ضبط میکردند ( کارهای گوگوش و داریوش )
    اما مثلا کارهای خواننده هایی مثل ابی بصورت دولاین بر پانچ ضبط میشد .... هنوز هم ریل های آن زمان موجود هستند ، و میتونند صدای خواننده و ارکستر رو از هم جدا کنند ، ریل ها هم که دو حالت 35 میلیمتری و 45 میلیمتری داشتند که هم از لحاظ کیفیت فرق میکنند هم از لحاظ متراژ در واقع همون زمان ضبط ....
    دستگاه هایی به نام ماکسی مین وجود داشتند که برای مسترینگ از اون استفاده میکردند ، در واقع اکولایز نهایی کار رو اونجا پیاده میکردند و دوباره روی ریل ضبط میکرند ...
    استودیو پاپ ، بل ، و دیاموند از پیشگامان این سیستم های ضبط بودند ، که بر اساس دِک های لامپی و آمپلی فایر های ترانزیستور کار میکردند ...
    خوب برای تنظیم هم که همه میدونید
    بحث پارت نوشتن مهم ترین رکن تنظیم بوده و هست که الان متاسفانه بهش اهمیتی داده نمیشه ... و در اون زمان همه ارکستر بر اساس پارت تمرین میکردند و هنگام ضبط اگر فردی از ارکستر کار رو خراب اجرا میکرد دوباره به عقب بر میگشتن .... مترونومهایی رو که سخت افزاری هستند حتما دیدید ، جالبه بدونید که رهبر ارکستر در کنار مترونوم سخت افزاری داخل استودیو حضور داشته تا گروه رو رهبری کنه  
     
    • خوشم اومد خوشم اومد x 2
  14. amir-roli

    amir-roli عضو سایت

    تاریخ عضویت:
    ‏28/5/10
    ارسال ها:
    627
    محل سکونت:
    مشهد
    امتیازات:
    +64 / 0 / -1
    نرم افزار:
    adobeaudition, flstudio, soundforge
    ممنونم از دوستان و اساتيد محترم.پس كار بسيار دشواري رو انجام ميدادن.ميشه اينجوري نتيجه گرفت كه علت زيبايي و ماندگاري كارها در اون زمان اين بوده كه كار سخت بوده و واسش زحمت زيادي كشيده ميشده.پس اهنگسازا سعي ميكردند زيباترين ملودي و اثرشونو تبديل به قطعه موسيقي كنن و مثل امروز نبوده كه هر اهنگسازي هر چيزي به ذهنش رسيد رو تبديل كنه به يه قطعه.
     
  15. ECHO

    ECHO عضو سایت

    تاریخ عضویت:
    ‏10/6/10
    ارسال ها:
    333
    محل سکونت:
    تهران
    امتیازات:
    +39 / 0 / -0
    نرم افزار:
    cubase, logic, studio_one
    کیوبیس چه سالی ساخته شده و روانه ی بازار شده ؟
     
  16. omid azadmanesh

    omid azadmanesh عضو سایت

    تاریخ عضویت:
    ‏26/9/10
    ارسال ها:
    219
    محل سکونت:
    دزفول
    امتیازات:
    +19 / 1 / -0
    نرم افزار:
    adobeaudition, flstudio, soundforge
    اگه اشتباه نکنم کیوبیس واسه ساخت موسیقی بازیهای رایانه ای متولد شد.تاریخ تولد دقیقش واسه منم سواله چون عمر بازیهای رایانه ای کم نیست!!!
    بذار یه نگاه به آرشیو تاریخچه هام بندازم ببینم همچین چیزی توش هست؟
    one minute please
    ....

    داداش چیزی ندیدم در این رابطه.
    دوستان دیگه اگه در این مورد اطلاعاتی دارن لطف کنن با ذکر منبع عنوانش کنن.
    سپاسگذارم...
     
    آخرین ویرایش توسط یکی از مدیران: ‏18/1/11
    • خوشم اومد خوشم اومد x 1
  17. Omid-Mohebbi

    Omid-Mohebbi تیم مدیریت مدیر کل

    تاریخ عضویت:
    ‏29/5/09
    ارسال ها:
    7,744
    جنسیت:
    مرد
    محل سکونت:
    بندرعباس
    امتیازات:
    +7,799 / 2 / -6
    نرم افزار:
    cubase, sonar
    کاملا درست میفرمائید این برنامه ها برای ساخت موسیقی بازیهای کامپیوتری برنامه ریزی و نوشته شدند و کم کم پیشرفت سریعشون باعث رسیدن به اینجا شد.
    همین هدف (ساخت موسیقی بازیهای کامپیوتری ) بعدها موجب ساخته شدن سیستم vst شد.
    این رو واقعا نمیدونم اما براتون سرچ میکنم.
    البته برنامه برنامه قدیمی هستش شکی هم درش نیست اما ملاک از حرف من اینه که ورود اون به دنیای کاربرهای عادی مثل من وشما بعد از در اومدن اون از انحصارهای بود که برداشته شد در واقع اول برای ساخت موسیقی بازیهای کامپیوتری در اختیار متخخصین و شرکتهای مربوطه قرار داشت و کم کم نسخه های اون وارد بازار عامه و جهانی هم شد.
    بفرمائید
    تاریخچه اشتاینبرگ
     
    • خوشم اومد خوشم اومد x 1
  18. Rend

    Rend عضو سایت

    تاریخ عضویت:
    ‏31/12/10
    ارسال ها:
    323
    محل سکونت:
    اصفهان
    امتیازات:
    +167 / 0 / -1
    نرم افزار:
    flstudio, nuendo, reason
    البته با توجه به صحبت اساتید و دوستان یه نکته هم نا گفته نمونه و اون اینه که در قدیم برای ساخت آهنگ و تنظیم بدون خطا نوازندگان خیلی ماهری رو نیز انتخاب میکردند تا حدالامکان از بوجود آمدن خطا در رکورد جلوگیری کنند و چون بیشتر ضبت کارها لایو رکورد بود و کامپیوتر و سمپل و vst خیلی در آهنگ ها نقشی نداشت مجبور بودند از نوازندگان خوب استفاده کنند تا کار دقیق و زیبا و بدون خطا بشه در صورتی که الان اگه نوازنده خیلی هم ماهر نباشه با امکانات میدی و ویرایش روی لاین های ضبت شده میشه تمامی خطا ها رو برطرف کرد ...
     
    • خوشم اومد خوشم اومد x 2
  19. akhavan

    akhavan کاربر با تجربه عضو سایت

    تاریخ عضویت:
    ‏9/9/12
    ارسال ها:
    1,654
    جنسیت:
    مرد
    شغل :
    Teacher
    محل سکونت:
    Tehran
    امتیازات:
    +2,536 / 1 / -3
    نرم افزار:
    logic
    Cubase 1.0 Atari
    کیوبیت cuebeat ,و بعد از اون cuebit که بعدها به cuebase تغییر نام داده شد در ۱۹۸۹ تولید شد و با توجه به مسایل اعتباری به کیوبیس تغییر نام داد. این محصول در ابتدا فقط midi ساپورت بود و فقط بر روی مینی کامپیوترهای atari 520ST و همچنین atari 1040st ران میشد. هر دوی اونها محیط رنگی رو نمایش میدادند. در مدل atari sm-124 محیط کیوبیس به شکل مونوکروم و ودر رزولوشن ۶۴۰ -۴۸۰ نمایش داده میشد .
    محیط اون بسیار ابتدایی شامل یک ستون عمودی از لیست ترکها و همچنین تایم لاین افقی به مانند سکوینسرهای مالتی ترک امروی بوده است . که این محیط بسیار بهتر و ساده تر و اسانتر از سیستمهای قبلی بوده است.

    و سال بعد ۱۹۹۰ همین ورژن رو برای مکینتاش ساختند.
     
    • خوشم اومد خوشم اومد x 3
  20. ویلیام نیری

    ویلیام نیری کاربر با تجربه عضو سایت هنرمند

    تاریخ عضویت:
    ‏4/2/13
    ارسال ها:
    497
    محل سکونت:
    تهران -کرج
    امتیازات:
    +962 / 1 / -0
    نرم افزار:
    sonar
    آتاری 1040Steسیاه و سفید بود نه رنگی.من سال 71یا 72اون رو خریدم و با کیوبیس لایت 1 باهاش کار میکردم...یادش به خیر...
     
    • خوشم اومد خوشم اومد x 4
بارگذاری...