رباب

شروع موضوع توسط qLeph ‏21/7/10 در انجمن سایر سازها

تاپیک رباب تالار سایر سازها در persian-music.org.

  1. qLeph

    qLeph عضو سایت هنرمند

    تاریخ عضویت:
    ‏18/7/10
    ارسال ها:
    628
    جنسیت:
    مرد
    محل سکونت:
    تهران
    امتیازات:
    +734 / 0 / -1
    رباب ساز معروف مردم فارس و خراسان است.
    رباب در عربی به فتح و در فارسی به ضم تلفظ میشود. ​

    رباب و چنگ به بانگ بلند میگویند
    كه هوش و گوش به پیغام اهل راز كنید​
    «حافظ»​

    من دوش به كاسه رباب سحری
    می نالیدم ترانه كاسه گری​
    «مولوی»​

    سازی قدیمی است که خاستگاه آن شرق و جنوب شرق ایران قدیم که هم‌اکنون در قسمت‌های سیستان و بلوچستان و افغانستان کنونی می‌باشد. ساز اخیر قبلا دو سیم داشته که بعدها یک سیم دیگر به آن اضافه شده‌است. این ساز با کمانه به صدا درآمده و همان است که ما امروز آن را کمانچه مینامیم. از نوازندگان این ساز در ایران می‌توان به استاد بیژن کامکار و استاد حسین علیزاده اشاره کرد.
    رباب به ویژه در خراسان محبوبیت داشته است . هر چند اعراب نیز ازین ساز آن قدر حمایت كردند تا سرانجام آن را به یك ساز ملی مبدل ساختند . واژه رباب نزد اعراب گویای چندین ساز زهی آرشه دار بوده است كه ظاهراً نوعی از آن كه رویه صاف و مسطح داشته به ارباب ملی اعراب تبدیل شده بود و به همین سیاق ایرانیان نیز رباب خود را «كمانچه» می نامیدند و آن را نام عام سازهای زهی كشیدنی خود قرار داده اند. نوع خاص و قابل تشخیص دیگر رباب ایرانی غیشك ( برابر شوشك ) اعراب است.

    دو زلفونت بوه تار ربابم
    چه می خواهی از این حال خرابم​
    «بابا طاهر»​

    با وجود اینكه بعضی از نویسندگان عرب در صدر اسلام از این ساز نام برده اند، نخستین كسی كه درباره آن به تفصیل سخن می گوید حكیم بزرگ ابو نصر فارابی است.
    رباب كلمه ای است كه در سالهای اخیر به سازهایی كه با كمانه می نوازند اطلاق می شود ولی به احتمال قوی این ساز را هم مثل بربط و تنبور ابتدا با ناخن یا زخمه می نواختند و به تحقیق نمی توان گفت كه در چه تاریخی به صورت ساز آرشه ای در آمده است.

    {username}-{filename}

    اجزاء تشکیل دهنده

    رباب مجموعا از چهار قسمت شکم، سینه، دسته و سر تشکیل شده‌است، شکم در واقع جعبه‌ای به شکل خربزه‌است که بر سطح جلویی آن، پوست کشیده شده و خرکی کوتاه روی پوست قرار گرفته‌است. سینه نیز جعبه‌ای مثلث شکل است که سطح جلویی آن، تا اندازه‌ای گرده ماهی و از جنس چوب است. در سطح جانبی سینه (سطحی که هنگام نواختن در بالا قرار می‌گیرد)، هفت گوشی تبعیه شده که سیم‌های تقویت کننده صدای ساز به دور آنها پیچیده می‌شوند. بر سطح جانبی دیگر (سطح پائینی)، پنجره‌ای دایره‌ای شکل ساخته شده‌است. دسته ساز نسبتا کوتاه است و بر روی آن، حدود ده «دستان» بسته می‌شود و بالاخره در سر ساز، مانند، تار جعبه گوشی‌ها قرار گرفته و در سطوح بالائی و پائینی این جعبه هر یک سه گوشی تعبیه شده‌است، سطح جانبی جعبه گوشی‌ها کمی به طرف عقب ادامه یافته‌است.
    تعداد سیم‌های رباب شش یا سه سیم جفتی است که سیم‌های جفت با یکدیگر همصوت کوک می‌شوند، سیمهای رباب در قدیم از روده ساخته می‌شده در حالیکه امروز آنها را از نخ نایلون می‌سازند و سیم بم روی نایلون روکشی فلزی دارد.

    {username}-{filename}

    ● در كشور های خاور میانه نزدیك هفت نوع رباب مختلف وجود داشته است :
    ۱) رباب با كاسه مربعی شكل
    ۲) رباب با كاسه استوانه ای
    ۳) رباب با كاسه كشتی یا كشكول
    ۴) رباب با كاسه گلابی شكل
    ۵) رباب با كاسه كروی شبیه به كمانچه كنونی ایران
    ۶) رباب با كاسه ای شبیه سه تار یا تنبور كنونی
    ۷) رباب با كاسه ای بیضی شكل

    رباب فعلی كه در جنوب شرقی ایران باقی مانده از دسته آلات زهی مضرابی است كه دارای ۱۸ سیم است. سیم ها در انتها به یك دكمه متصل شده و پس از عبور از خرك موازی هم در امتداد دسته ساز به گوشیها متصل میشوند . این ساز دارای جعبه بزرگتر پوست كشیده شده است و روی آن خرك قرار دارد كه سیم های اصلی و فرعی از روی آن عبور میكنند . دسته ساز از چوب است و در روی آن سه یا چهار پرده از زه قرار دارد.

    در روی دسته كه تعدادی روی جعبه دوم قرار گرفته سوراخهای زیادی به شكلهای مختلف كنده شده است . این جعبه فقط برای اضافه كردن طنین بیشتر ساز است . رباب دارای ۶ سیم زه ای اصلی است كه به گوش ها متصل است و اضافه بر این ۱۲ سیم فلزی فرعی دارد كه برای كمك به طنین صدای اصلی است و این سیمها به وسیله ۱۲ خرك كوچك عاجی به گوشیها كه به بدنه ساز نصب شده متصلند . برای نواختن ساز را روی زانو قرار میدهند و با مضرابی كه به شكل مثلث است بر سیم ها ضربه وارد میكنند.

    هوشیار زمن فسانه ناید
    مانند رباب بی كمانه​
    «مولوی»​

    افغان ها به ساز ساده رباب، قیچك می گویند. رباب واژه ای ایرانی است كه به تعداد زیادی از ساز های متفاوت زهی می گویند. در پاكستان و شمال هند در گذشته حداقل به ۲ نوع ساز عود مانند رباب می گفته اند كه یكی از آن دو در حال حاضر در افغانستان هنوز به همین نام متداول است.​
    وسعت ساز (متداول امروزی در ایران) به ترتیب زیر است:
    {username}-{filename}
     
    آخرین ویرایش توسط یکی از مدیران: ‏3/11/10
  2. qLeph

    qLeph عضو سایت هنرمند

    تاریخ عضویت:
    ‏18/7/10
    ارسال ها:
    628
    جنسیت:
    مرد
    محل سکونت:
    تهران
    امتیازات:
    +734 / 0 / -1
    همنوازی گیتار و رباب

    همنوازی گیتار و رباب

    چه بهتر که این ساز کمتر شناخته شدرو در کنار یه ساز جهانی مثل گیتار(اکوستیک) ببینیم.​

    ویدئو با رزلوشن 240*320 ، مدت زمان 5 دقیقه و 30 ثانیه و حجم 12.7mb :

     
    آخرین ویرایش توسط یکی از مدیران: ‏3/11/10
بارگذاری...
برخی موضوعات مشابه - رباب
  1. zolfaghari
    پاسخ ها:
    0
    نمایش ها:
    849
  2. snsam
    پاسخ ها:
    3
    نمایش ها:
    568