ترانه و اوزان عروضی

شروع موضوع توسط mohammad joodi ‏10/6/12 در انجمن شاعران و اشعار

تاپیک ترانه و اوزان عروضی تالار شاعران و اشعار در persian-music.org.

  1. mohammad joodi

    mohammad joodi عضو سایت هنرمند

    تاریخ عضویت:
    ‏23/11/11
    ارسال ها:
    162
    جنسیت:
    مرد
    محل سکونت:
    طهران
    امتیازات:
    +197 / 0 / -0
    نرم افزار:
    adobeaudition, flstudio
    سلام به تمامی اساتید محترم
    غرض از مزاحمت اینکه داشتم مطالبی در مورد اوزان عروضی می خوندم که به مطلبی برخوردم
    اونجا نوشته بود که:

    از ديدگاه ترانه، "مستفعلن"، "مفتعلن" و "مفاعلن" هيچ فرقي با هم ندارند و هركدام مي توانند به آساني در جاي يكديگر بنشينند. مثال هاي زير را ببينيد؛ با توجه به اين نكته كه تقطيع عروضي اين مثال ها با توجه به نوع تلفظ كلمات در زبان گفتار روزمره انجام شده است:
    (تنديس / ايرج جنتي عطايي)
    بانوي موسيقي و گل! شاپري رنگين كمون!
    مستفعلن مستفعلن ، مفتعلن مستفعلن​
    به قامت خيال من، ململ مهتاب بپوشون!
    مفاعلن مفاعلن، مفتعلن مفتعلن​
    - در همين مثال هجاي "پو" در واژه ي "بپوشون"، با توجه به تلفظ سريع آن در زبان عاميانه، يك هجاي كوتاه فرض شده است. مثال ديگري در همين وزن:
    (چشماي تو يعني وطن / يغما گلرويي)
    هم خاك من! هم خاطره! چشماي تو يعني وطن!
    مستفعلن مستفعلن، مستفعلن مستفعلن​
    از عطر تو شروع مي شن، مرزاي سرزمين من!
    مستفعلن مفاعلن، مستفعلن مفاعلن​
    - نكته ي جالب در مثال بالا اين است كه در ترانه ي يغما، من "شروع مي شن" را با توجه به هجاي كوتاه گرفتن "مي" در "مي شن"، "مفاعلن" فرض كردم؛ اما مي توان همين عبارت را در ترانه اي ديگر و در قالب "مفاعيلن" به كار برد:
    (ترانه ي فرضي / ترانه سراي متعهد و صاحب سبك فرضي)
    شروع مي شن شب و اندوه و بارون
    مفاعيلن مفاعيلن فعولن​
    توي شب مرگي ِ تلخ ِ زمستون!!!
    مفاعيلن مفاعيلن فعولن​
    مي بينيد كه در همين شاهكار!!! ِفرضي هم و در مصرع دوم، تخطي از اوزان عروضي (خارج از اختيارات شاعري) ديده مي شود.
    طبق آنچه كه به طور مختصر گفته شد، در «ترانه به زبان عاميانه» ترانه سرا، دست خود را در تبديل هجاهاي كوتاه و بلند، حالا چه در حوزه ي تلفظ هاي زبان عاميانه و چه خارج از آن، بسيار باز مي بيند و من از ابتداي راه ترانه ي نوين تا به امروز، كمتر ترانه اي را سراغ دارم (و يا اصلاً سراغ ندارم) كه به زبان عاميانه سروده شده باشد و به طور كامل از اوزان عروضي شعر كلاسيك پيروي كند. حتي اين خارج شدن از وزن، در مواقع بسياري به اين نتيجه منجر مي شود كه تنها سايه اي از وزن اصلي باقي مي ماند و تنها شايد از روي آهنگ و ضرب ترانه مي توان به وزن آن پي برد. و اگر به طور كلاسيك شروع به تقطيع آن نماييد به جنگل بي نظمي از هجاهاي كوتاه و بلند خواهيد رسيد. همين حالا "پل" از ايرج جنتي عطايي و يا "برهنگي" شهيار قنبري را به ياد بياوريد و ببينيد كه اولي چقدر شبيه "مفاعيلن مفاعيلن فعولن" است و يا دومي تا چه اندازه به "مفتعلن مفتعلن" وفادار مانده است.


    این مطلب واقعا من رو گیج کرده
    مگه میشه شعر از چند وزن مختلف ساخته بشه؟
    از اساتید محترم خواهش میکنم کمی بیشتر در این رابطه توضیح بدن
    با تشکر
     
  2. amir_ayyar

    amir_ayyar عضو سایت

    تاریخ عضویت:
    ‏31/12/11
    ارسال ها:
    40
    محل سکونت:
    Tehran
    امتیازات:
    +42 / 0 / -0
    نرم افزار:
    سلام درویش جان
    البته ما کجا استاد بودن کجا اما در حد سواد خودم چیزی رو که به ذهنم میرسه میگم.
    همون طور که شما فرمودید در ترانه نه تنها دست ترانه سرا برای تبدیل هجاهای کوتاه و بلند بازست بلکه این موضوع در رابطه با هجاهای کشیده هم میتواند صدق کند. اما چرا این طورست؟ دلیلش را در پایین برایتان میآورم.
    همان طور که همین چند دقیقه پیش در این پست هم عرض کردم فرقست بین شعری که برای خواندن از روی کاغذ نوشته میشود و آنکه برای شنیده شدن از دستگاه ضبط صوت. شما وقتی شعری رو از روی کاغذ میخونید نیاز به یک معیار دارید که همه کشیدگی هجا ها رو یکسان بخونن پس میاید میگید معیار کشیدگی هجاها فرم تلفظ عمومی اون باشه. یعنی اگه همه آ رو بلند تلفظ میکنند شما هم آ میگیرید بلند. اما در موسیقی خواننده کلام رو برای شنونده میخونه و مشکلی از باب این که کجا هجا بلند و هست و غیره به وجود نمیاد چون شما یک معیار دارید به نام صدای خواننده که هر جوری اون بخونه منظور شاعر هم همون بوده.
    از طرف دیگه دوست من اگر اطلاع کافی از چرایی مطلبی ندارید نیاز نیست به تمسخر کار هنرمندان دیگر بپردازید و مثلا بگویید: (مي بينيد كه در همين شاهكار!!! ِفرضي...) گمان نمی کنید که جنتی عطایی و یا گلرویی از سر بی سوادیشون این کار ها رو کرده باشند؟
     
    • خوشم اومد خوشم اومد x 1
  3. sparrow

    sparrow مدیر تالار شعر و ترانه تیم مدیریت مدیر تالار

    تاریخ عضویت:
    ‏12/8/09
    ارسال ها:
    396
    محل سکونت:
    شیراز
    امتیازات:
    +1,705 / 0 / -2
    دوست گرامی
    در پاسخ به این که مستفعلن و مفتعلن و مفاعلن؛ در ترانه یکی دانسته شوند، باید بگویم بنده اطلاعی ندارم اما مستفعلن تشکیل شده از چنین ساختاری: - - ن – یعنی دو هجای بلند، یک هجای کوتاه و یک هجای بلند.
    مفتعلن، چنین ساختاری دارد: - ن ن – و مفاعلن به این شکل است: ن – ن –

    تشخیص اوزان، بستگی تامی به تقطیع هجایی صحیح دارد و در تقطیع، شکل ملفوظ ملاک است نه مکتوب.
    برای مثال: (عید آمد و عید آمد) را چنین تقطیع می کنیم: عی/ دا/ م/ دُ/ عی/ دا/ مد
    گاهی ممکنست در بیان، هجاهای بلند را مانند هجای کوتاه تلفظ کنیم، ولی گمان نمی کنم یافتن واژگانی که در هر سه ساختار مذکور بگنجند چندان آسان باشد.

    در ترانه هایی که بر روی موسیقی سروده شده اند، ممکنست، شاهد تغییر وزن باشیم.
    ترانه را موسیقی است که شکل می دهد، در حالی که تغییرات در شعر کلاسیک، از حیطۀ اختیارات شاعری خارج نمی شود.
    پیروز باشید.
     
    آخرین ویرایش توسط یکی از مدیران: ‏10/6/12
    • خوشم اومد خوشم اومد x 3
  4. bamdad1359

    bamdad1359 عضو سایت هنرمند

    تاریخ عضویت:
    ‏15/3/10
    ارسال ها:
    384
    محل سکونت:
    اصفهان
    امتیازات:
    +583 / 0 / -0
    نرم افزار:
    flstudio
    لُب کلام. آفرین. وزن صرفاً ساختار محدودی که اوزان عروضی مشخص می‌کنن نیست، تا زمانی که «ریتم» داشته باشید وزن دارید و این وزن میتونه هر چیزی باشه، فروغ میگه (نقل به مضمون): در بند قافیه و وزنهای کلاسیک نباش، همین که کلامت آهنگین باشه کافیه، مثل نیما. (اینو به برادرش فریدون فرخزاد میگه).
    به این نکته توجه کنید که بعضی آهنگسازان، اول آهنگ رو میسازن بعد از یه شاعر میخوان روش شعر بذاره، شماعی زاده میگه از هر ۱۰ تا آهنگی که میسازم فقط یکیش ترانه میشه و ۹ تاش رو کسی نمی تونه روشون شعر بذاره. خوب اینجا شاعر با «آهنگ» به عنوان معیار سرودن ترانه طرفه، نه با کتابی از اوزان عروضی. باید ریتم و ترانه و آهنگساز رو راضی نگه داره، نه سعدی علیه الرحمه رو!
    حتی اگه از اوزان کلاسیک تخطی بشه، تا زمانی که گوش (اقلاً گوش آهنگساز یا تهیه کننده یا نهایتاً شنونده عام) این تخطی رو متوجه نشه، کسی به شاعر ایراد نمی گیره.
    باز هم میمونه این ترازو که آیا میان معنای مورد نظر و وزن محدود شدۀ یک ترانه، کدوم باید اولویت داشته باشه؟ که این به شاعر ربط داره و هر کس در این زمینه نظر خاص خودشو داره، بعضی ها اینو فدای اون میکنن و برعکس.
     
    • خوشم اومد خوشم اومد x 1
  5. mohammad joodi

    mohammad joodi عضو سایت هنرمند

    تاریخ عضویت:
    ‏23/11/11
    ارسال ها:
    162
    جنسیت:
    مرد
    محل سکونت:
    طهران
    امتیازات:
    +197 / 0 / -0
    نرم افزار:
    adobeaudition, flstudio
    با سپاس فراوان از دوستان
    با این تفاسیر سوال دیگه ای پیش میاد:
    اگه بخوایم ترانه ای رو قبل از ساخت موسیقی بنویسیم باید چه کنیم؟
     
  6. bamdad1359

    bamdad1359 عضو سایت هنرمند

    تاریخ عضویت:
    ‏15/3/10
    ارسال ها:
    384
    محل سکونت:
    اصفهان
    امتیازات:
    +583 / 0 / -0
    نرم افزار:
    flstudio
    بین آهنگسازان خارجی مثال معروفی هست که میگه اول مرغ بود یا تخم مرغ! و این بحث همیشگی بین دو دسته از افراده که یه عده میگن اول باید آهنگ نوشته بشه و یه عده میگن اول ترانه باید نوشته بشه. من خودم راجع به این موضوع فکر کردم و به این نتیجه رسیدم که تنها تفاوتی که ممکنه داشته باشه اینه که وقتی اول آهنگ نوشته میشه، در واقع شالودۀ کار از لحاظ موزیک محکمتره و شخصیت آهنگین اون «اثر» بیشتر به چشم میاد، ولی وقتی اول ترانه نوشته میشه، ترانه بیشتر خودنمایی میکنه، اما این یک قانون و اصل نیست و بعضی وقتها ممکنه حتی برعکس هم بشه.
    حالا اگه شما میخواید اول ترانه بگید، بفرمایید، هیچ مشکلی وجود نداره و هیچ سدی هم جلوی راهتون نیست، آهنگساز عزیز خودش کار خودش رو میکنه. البته بعضی وقتها آهنگساز و ترانه سرا کنار هم میشینن و توی یک یا چند جلسه کل «اثر» رو با هم میسازن حتی ممکنه تو کار هم دخالت هم بکنن، نتیجه‌اش هم لزوماً بد نمیشه، اون طور که امید میگفت آهنگ قشنگ «یاسمین» توی یکی از همین جلسات با حضور محمد مقدم و ژاکلین (اگه اشتباه نکنم) ایجاد شده،‌ همین طور بعضی از قشنگترین آهنگهای شماعی زاده که برای گوگوش ساخته (البته خودش میگفت برای عهدیه ساخته)، با حضور اردلان سرفراز در کنار شماعی زاده متولد شده. اگه آهنگساز در کنارتونه، بشینین با هم یه چای بخورین و «اثر» بیافرینین ;)
     
    • خوشم اومد خوشم اومد x 3
  7. amir_ayyar

    amir_ayyar عضو سایت

    تاریخ عضویت:
    ‏31/12/11
    ارسال ها:
    40
    محل سکونت:
    Tehran
    امتیازات:
    +42 / 0 / -0
    نرم افزار:
    درویش جان ترانه هایی که شما در پست اولتون گفتید هیچ کدام بر روی موزیک شکل نگرفتند. اما ترانه سرا وقتی داره ترانه رو مینویسه باید تجسمی از فضای موسیقی کار هم بکنه و به عبارتی شروع کنه به ریتمیک خوندنش ببینه چه جوریه. چه بسا ترانه هایی که بر روی کاغذ بسیار جذابند اما بر روی موزیک خیر. به همین دلیله که هر شاعری ترانه سرا نیست.
    اما در مورد اینکه اینکه اول ترانه بگیم یا اول موزیک رو بسازیم بستگی به خیلی چیز ها داره از جمله نقطه ی قوتتون. اگه ترانه سراتون نقطه ی قوت کاره بهتره که بر روی موزیک ترانه رو بنویسید چون هماهنگی بیشتر اون دو خواهد بود. ولی اگر آهنگساز نقطه ی قوت باشه بهتره اول ترانه گفته بشه چرا که همخونی موزیک و ترانه خیلی مهمه.
    اما این یک بحث سلیقه ای و شخص به شخص و حتی اثر به اثر فرق میکنه. اما اگه میخواید بر روی موسیقی ترانه بگذارید بهتره که ترانه سراتون با موسیقی و به خصوص سلفژ آشنایی داشته باشه چون خط ملودی وکال رو هم بهتره خودش بتونه در بیاره.
     
    • خوشم اومد خوشم اومد x 1
  8. یاسا معتمد

    یاسا معتمد عضو سایت

    تاریخ عضویت:
    ‏11/9/14
    ارسال ها:
    19
    جنسیت:
    مرد
    امتیازات:
    +9 / 0 / -0
    سلام خسته نباشید دوستان چطور میشه فهمید ک یه بیت از مثلا مفاعلین و مفعلات و از این چیزا تشکیل شده نحوه تشخیص اینا چجوریه؟؟
     
بارگذاری...
برخی موضوعات مشابه - ترانه اوزان عروضی
  1. qaemz
    پاسخ ها:
    0
    نمایش ها:
    81
  2. qaemz
    پاسخ ها:
    0
    نمایش ها:
    73
  3. amDs
    پاسخ ها:
    0
    نمایش ها:
    103
  4. amDs
    پاسخ ها:
    18
    نمایش ها:
    351
  5. saeed4747
    پاسخ ها:
    0
    نمایش ها:
    134

عبارات جستجو شده:

  1. اول ترانه بوده یا موسیقی